Belastingen op het resultaat & resultaatverwerking (winstbestemming)
Hoe je in een vennootschap de vennootschapsbelasting boekt in drie fasen (voorafbetaling, raming, definitieve aanslag) en daarna de winst bestemt via reserves, overgedragen winst, dividenden en tantièmes.
🎯 Na dit thema kan je…
- De drie fasen van de belasting op het resultaat herkennen en correct boeken: voorafbetaling (670000/550000), raming op einde boekjaar en definitieve aanslag.
- Bij de raming kunnen beslissen of er een schuld (670200/450000) of een vordering (412000/670100) ontstaat door geraamd bedrag te vergelijken met de voorafbetalingen.
- De definitieve aanslag regulariseren via 452000 Te betalen belastingen en taksen, met een supplement (671000) of een teruggave (771000) naargelang de definitieve aanslag boven of onder de raming ligt.
- Het te bestemmen resultaat berekenen (winst voor belasting -> belasting -> winst na belasting -> wettelijke reserve) en de winstbestemming boeken met klasse 69 en klasse 14.
- De wettelijke reserve berekenen (5% van de winst na belasting tot 10% van het kapitaal bereikt is) en correct toevoegen via 692000/130000.
- Het verschil uitleggen tussen reservering (130000, 133000), overdracht (140000) en uitkering (dividenden 471000, tantièmes 472000).
Waarover gaat dit thema?
Een vennootschap betaalt vennootschapsbelasting op haar winst. Het probleem: de winst van het boekjaar ken je pas op het einde van het jaar, maar de fiscus wil al tijdens het jaar geld zien (voorafbetalingen). En de definitieve aanslag komt pas het jaar nadien. Daarom werken we met drie fasen. Daarna komt de resultaatverwerking (winstbestemming): wat doe je met de winst die overblijft na belasting?
Deel 1 — Belastingen op het resultaat (3 fasen)
Fase 1: Voorafbetaling
Tijdens het boekjaar stort de onderneming voorschotten aan de fiscus. Dit is een kost (klasse 6):
- 670000 Belastingen (debet) / 550000 Kredietinstellingen (credit)
Voorbeeld: voorafbetaling van 1.000 EUR -> 670000 debet 1.000 / 550000 credit 1.000.
Fase 2: Raming op einde boekjaar
Op 31/12 schat de boekhouder hoeveel belasting er echt verschuldigd is op de winst van dit jaar. Daarna vergelijk je dit geraamde bedrag met wat al vooraf betaald is.
Geval A — geraamd > voorafbetalingen (je hebt te weinig betaald, er is dus nog een schuld):
- 670200 Geraamde belastingen (debet, het tekort) / 450000 Geraamd bedrag der belastingschulden (credit)
Voorbeeld uit de theorie: vooraf 4.000, geraamd 4.400 -> tekort 400 -> 670200 debet 400 / 450000 credit 400.
Geval B — geraamd < voorafbetalingen (je hebt te veel betaald, er is dus een vordering):
- 412000 Terug te vorderen belastingen geraamd (debet) / 670100 Geactiveerde overschotten betaalde belastingen (-) (credit, een negatieve kost die het overschot terug afboekt)
Voorbeeld: vooraf 4.000, geraamd 3.700 -> overschot 300 -> 412000 debet 300 / 670100 credit 300.
Kern: in fase 2 "corrigeer" je de kostenrekening tot ze gelijk is aan je beste schatting. Heb je te weinig vooraf geboekt, dan verhoog je de kost (670200); heb je te veel vooraf geboekt, dan verlaag je ze (670100, een (-)-rekening).
Fase 3: Definitieve aanslag
Het jaar nadien ontvang je het aanslagbiljet met het definitieve bedrag. Eerst boek je de geraamde schuld/vordering over naar de definitieve rekening, daarna regulariseer je het verschil.
De geraamde schuld wordt afgesloten: 450000 (debet) / 452000 Te betalen belastingen (credit).
Vergelijk nu definitief met geraamd:
- Definitief = geraamd -> geen regularisatie nodig.
- Definitief > geraamd (je moet bijbetalen) -> 671000 Verschuldigde of gestorte belastingsupplement (debet) tegenover extra 452000 (credit).
- Definitief < geraamd (je krijgt terug) -> 771000 Regularisering belastingen (credit, een opbrengst) tegenover minder 452000.
Voorbeeld (definitief > geraamd): geraamd 4.400, definitief 4.500 -> supplement 100 -> 671000 debet 100, samen met 450000 debet 4.400 / 452000 credit 4.500.
Voorbeeld (definitief < geraamd): geraamd 4.400, definitief 4.300 -> teruggave 100 -> 450000 debet 4.400 / 452000 credit 4.300 + 771000 credit 100.
Deel 2 — Resultaatverwerking (winstbestemming)
Na de belasting blijft de winst na belasting over. De algemene vergadering beslist wat ermee gebeurt. Dit boek je met klasse 69 (debet, je "verbruikt" de winst) tegenover klasse 14 / klasse 13 / klasse 47 (credit).
Berekeningsvolgorde (heel belangrijk op het examen)
- Winst voor belasting
- - Belasting (bv. 30%)
- = Winst na belasting
- - Wettelijke reserve (5% van de winst na belasting, tot de wettelijke reserve 10% van het geplaatst kapitaal bereikt)
- = Te bestemmen winst van het boekjaar
- + Overgedragen winst van vorige jaren (140000) = totaal te bestemmen winst
De boekingen
- Wettelijke reserve: 692000 Toevoeging aan de wettelijke reserve (debet) / 130000 Wettelijke reserve (credit).
- Overige (beschikbare) reserves: 692100 Toevoeging aan de overige reserves (debet) / 133000 Beschikbare reserves (credit).
- Overdracht naar volgend jaar: 693000 Over te dragen winst (debet) / 140000 Overgedragen winst (credit).
- Dividend (vergoeding kapitaal): 694000 Vergoeding van het kapitaal (debet) / 471000 Dividenden over het boekjaar (credit).
- Tantièmes (vergoeding bestuurders): 695000 Bestuurders of zaakvoerders (debet) / 472000 Tantièmes over het boekjaar (credit).
Voorbeeld uit de fiche (oef 1): winst voor belasting 40.000, tarief 30% -> belasting 12.000, winst na belasting 28.000. Wettelijke reserve = 5% x 28.000 = 1.400 (692000/130000). Rest 26.600 wordt overgedragen (693000/140000).
Hoofdzaak vs. detail
- Hoofdzaak: de logica "vergelijken" (fase 2: geraamd vs. vooraf; fase 3: definitief vs. geraamd) en de berekeningsvolgorde van de winstbestemming.
- Detail: in een verliesjaar is er in principe geen belasting (uitgangspunt: geen verworpen uitgaven). Het verlies wordt overgedragen (141000 Overgedragen verlies (-) debet / 793000 Over te dragen verlies credit) of eerst verrekend met de overgedragen winst van vorige jaren. Let op: 690000 Overgedragen verlies van het vorige boekjaar dient net andersom — om een verlies van een VORIG jaar in het te bestemmen resultaat te brengen.
- Let op de (-)-rekeningen: 670100 staat aan de creditkant ondanks dat het bij de kosten hoort; het is een negatieve kost die een eerder geboekte kost terugneemt.
🔢 Kernrekeningen (MAR)
| Code | Naam | Natuur | Wanneer gebruiken |
|---|---|---|---|
| 670000 | Belastingen | Debet | Voorafbetaling tijdens het boekjaar (fase 1) en als algemene belastingkost op het resultaat. |
| 670100 | Geactiveerde overschotten betaalde belastingen (-) | Credit | Fase 2 wanneer geraamd < voorafbetaald: negatieve kost die het te veel betaalde terugneemt, tegenover 412000. |
| 670200 | Geraamde belastingen | Debet | Fase 2 wanneer geraamd > voorafbetaald: het bijkomende tekort, tegenover 450000. |
| 671000 | Verschuldigde of gestorte belastingsupplement | Debet | Fase 3 wanneer de definitieve aanslag hoger is dan de raming (bijbetalen). |
| 450000 | Geraamd bedrag der belastingschulden | Credit | Fase 2: de geraamde belastingschuld op de balans (passief, schuld KT). |
| 452000 | Te betalen belastingen en taksen | Credit | Fase 3: de definitieve, vaststaande belastingschuld na ontvangst van het aanslagbiljet. |
| 412000 | Terug te vorderen belastingen geraamd | Debet | Fase 2 wanneer geraamd < voorafbetaald: de geraamde vordering op de fiscus. |
| 412020 | Terug te vorderen belastingen | Debet | Fase 3: de definitieve terug te vorderen belasting (eigen subrekening van de leerkracht). |
| 771000 | Regularisering belastingen | Credit | Fase 3 wanneer de definitieve aanslag lager is dan de raming: opbrengst uit teruggave/overschatting. |
| 692000 | Toevoeging aan de wettelijke reserve | Debet | Winstbestemming: 5% van de winst na belasting reserveren tot 10% van het kapitaal. |
| 692100 | Toevoeging aan de overige reserves | Debet | Winstbestemming: deel van de winst naar de beschikbare reserves (133000). |
| 693000 | Over te dragen winst | Debet | Winstbestemming: het saldo van de winst dat naar volgend jaar wordt overgedragen (tegenover 140000). |
| 694000 | Vergoeding van het kapitaal | Debet | Winstbestemming: het uit te keren dividend (tegenover 471000). |
| 695000 | Bestuurders of zaakvoerders | Debet | Winstbestemming: tantièmes voor bestuurders (tegenover 472000). |
📐 Boekingsschema's
Fase 1 — Voorafbetaling van de belastingen
Tijdens het boekjaar stort de vennootschap een voorschot op de vennootschapsbelasting.
| Debet | Credit |
|---|---|
|
|
Fase 2A — Raming: geraamd > voorafbetaling (schuld)
Op 31/12 is de geraamde belasting hoger dan de som van de voorafbetalingen: er ontstaat nog een schuld voor het tekort.
| Debet | Credit |
|---|---|
|
|
Fase 2B — Raming: geraamd < voorafbetaling (vordering)
Op 31/12 is de geraamde belasting lager dan de voorafbetalingen: er is te veel betaald, dus een vordering.
| Debet | Credit |
|---|---|
|
|
Fase 3 — Definitieve aanslag: definitief > geraamd (bijbetalen)
Het aanslagbiljet vermeldt een hoger bedrag dan de raming: de geraamde schuld wordt afgesloten en een supplement geboekt.
| Debet | Credit |
|---|---|
|
|
Winstbestemming — volledige verdeling van de winst
De algemene vergadering beslist over de bestemming van de winst na belasting (reserves, overdracht, dividend, tantièmes).
| Debet | Credit |
|---|---|
|
|
⚠️ Veelgemaakte fouten
❌ Bij een voorafbetaling 452000 of 450000 gebruiken in plaats van de bank.
✅ Een voorafbetaling boek je 670000 (debet) / 550000 (credit). Er is op dat moment nog geen schuld; je betaalt vooruit.
❌ De wettelijke reserve berekenen op de winst vóór belasting.
✅ De wettelijke reserve is 5% van de winst NA belasting. Bv. winst voor belasting 40.000, belasting 12.000 -> 5% x 28.000 = 1.400.
❌ In fase 3 de geraamde schuld (450000) niet afsluiten.
✅ Bij de definitieve aanslag boek je 450000 in debet (afsluiten) en 452000 in credit (definitief), met 671000 (supplement) of 771000 (teruggave) voor het verschil.
❌ 670100 in debet boeken omdat het 'klasse 6' is.
✅ 670100 is een (-)-rekening: ze staat in credit en neemt het te veel geboekte deel van 670000 terug. De tegenpost 412000 (vordering) staat in debet.
❌ Een belastingsupplement (kost) en een teruggave (opbrengst) verwisselen.
✅ Definitief > geraamd = supplement -> 671000 debet (kost). Definitief < geraamd = teruggave -> 771000 credit (opbrengst).
❌ In een verliesjaar toch belasting en/of wettelijke reserve boeken.
✅ Zonder verworpen uitgaven is er bij verlies geen belasting en geen wettelijke reserve; het verlies wordt verrekend/overgedragen.
❌ Vergeten de overgedragen winst van vorige jaren mee te nemen in de te bestemmen winst.
✅ Totaal te bestemmen = te bestemmen winst boekjaar + overgedragen winst vorige jaren (140000 wordt overgeboekt naar 790000).